طرح جدید سکه مهریه

بحث داغ و پرابهام طرح جدید سکه مهریه، که اغلب با شایعه تصویب قانون ۱۴ سکه همراه است، در واقعیت هنوز به مرحله نهایی قانون گذاری نرسیده است و همچنان قانون مهریه ۱۱۰ سکه معیار اصلی پرداخت مهریه به شمار می رود. این موضوع، بسیاری از زوجین و خانواده ها را در برزخ ابهام و سردرگمی قرار داده است؛ ابهاماتی که می تواند تصمیم گیری های مهم زندگی را تحت الشعاع قرار دهد و بر سرنوشت بسیاری از افراد در آستانه ازدواج یا درگیر مسائل خانوادگی تأثیر بگذارد.

در فرهنگ ایرانی، مهریه از دیرباز جایگاه ویژه ای داشته و نه تنها نمادی از احترام و تعهد است، بلکه پشتوانه ای برای زن در زندگی مشترک و پس از آن تلقی می شود. در گذر زمان، تغییرات اقتصادی و اجتماعی جامعه، بحث ها و چالش های بسیاری را پیرامون نحوه تعیین، مطالبه و پرداخت مهریه به وجود آورده است. از مهریه های سنتی با تعداد پایین تا مهریه های سنگین و چالش برانگیز امروزی، هر یک به نحوی بر بافتار خانواده ها تأثیر گذاشته اند. در این میان، زمزمه های مربوط به قانون جدید مهریه ۱۴ سکه و مقایسه آن با قانون فعلی ۱۱۰ سکه، ضرورت شفاف سازی جامع و دقیق را بیش از پیش نمایان می کند.

برای بسیاری، این موضوع صرفاً یک بحث حقوقی خشک نیست، بلکه به طور مستقیم با زندگی، آرزوها، و گاهی رنج های شخصی آنان گره خورده است. کسانی که در آستانه ازدواج قرار دارند، دغدغه انتخاب تعداد مهریه را دارند تا هم رسم و رسوم را رعایت کنند و هم گرفتار تبعات احتمالی نشوند. زنانی که قصد مطالبه مهریه دارند، به دنبال راهی مطمئن برای احقاق حق خود هستند و مردانی که ممکن است با این دین سنگین مواجه شوند، به دنبال درک راه های قانونی برای مدیریت این تعهد هستند. حتی مشاوران حقوقی و وکلا نیز همواره در پی به روزترین اطلاعات برای راهنمایی مراجعان خود هستند. در این مقاله، تلاش بر این است که با نگاهی جامع و از دیدگاهی انسانی و تجربه محور، به تمام جنبه های این موضوع پیچیده پرداخته شود تا خوانندگان بتوانند با درکی روشن و بدون ابهام، مسیر پیش روی خود را بهتر ببینند.

طرح جدید مهریه ۱۴ سکه: واقعیت یا شایعه ای پرسر و صدا؟

وقتی صحبت از طرح جدید سکه مهریه به میان می آید، اولین تصویری که در ذهن بسیاری نقش می بندد، «قانون ۱۴ سکه» است. این عبارت، طی سالیان اخیر، به کرات در محافل عمومی و رسانه ها مطرح شده و سوءتفاهم های بسیاری را ایجاد کرده است. مهم ترین نکته ای که باید در همین ابتدا شفاف سازی شود این است که آنچه به عنوان قانون جدید مهریه ۱۴ سکه شناخته می شود، در واقعیت یک پیشنهاد یا لایحه است و نه یک قانون مصوب که در حال اجرا باشد.

وضعیت فعلی طرح در مجلس: مسیری ناهموار برای یک پیشنهاد

این طرح، در مراحل اولیه بررسی در مجلس شورای اسلامی قرار دارد و هنوز فرآیند کامل قانون گذاری، شامل تصویب در صحن علنی و تأیید شورای نگهبان را طی نکرده است. به همین دلیل، نباید آن را به عنوان یک قاعده لازم الاجرا تلقی کرد. مجلس، به عنوان نهاد قانون گذار، همواره در حال بررسی لوایح و طرح های مختلف است و بسیاری از این طرح ها ممکن است هرگز به مرحله نهایی تصویب نرسند یا در طول مسیر تغییرات اساسی پیدا کنند. بنابراین، کسانی که به دنبال اطلاعات دقیق درباره زمان اجرای قانون جدید مهریه هستند، باید بدانند که تا اطلاع ثانوی، هیچ تاریخ مشخصی برای اجرای چنین قانونی وجود ندارد. این امر، چالش هایی را برای زوجین جوان و مشاوران حقوقی ایجاد می کند، زیرا باید میان شنیده ها و واقعیت های قانونی تمایز قائل شوند.

هدف از پیشنهاد طرح کاهش سقف مهریه: از کاهش زندانیان تا تعادل در روابط

چه انگیزه هایی پشت پیشنهاد طرح کاهش سقف مهریه از ۱۱۰ سکه به ۱۴ سکه وجود دارد؟ این طرح، با اهداف متعددی مطرح شده است که می توان به موارد زیر اشاره کرد:

• کاهش جمعیت زندانیان مهریه: یکی از مهم ترین دلایل، تعداد بالای مردانی است که به دلیل عدم توانایی پرداخت مهریه، راهی زندان می شوند. این وضعیت، علاوه بر تحمیل هزینه های سنگین بر دولت، آسیب های اجتماعی و خانوادگی فراوانی را نیز به دنبال دارد.
• جلوگیری از تعیین مهریه های سنگین و نامتعارف: در سالیان اخیر، شاهد افزایش مهریه های بسیار سنگین بوده ایم که گاهی جنبه رقابتی پیدا کرده و از ماهیت اصلی خود که همان تضمین حقوق زن است، فاصله گرفته اند. این مهریه ها، معمولاً در زمان بروز اختلافات، به اهرمی فشار تبدیل می شوند.
• کاهش بار دستگاه قضایی: پرونده های مهریه حجم قابل توجهی از پرونده های دادگاه های خانواده را تشکیل می دهند که رسیدگی به آن ها زمان بر و هزینه بر است. کاهش سقف ضمانت اجرای کیفری می تواند به کاهش این بار کمک کند.
• ایجاد تعادل بیشتر در روابط زوجین: برخی معتقدند که مهریه های بسیار سنگین، به جای تحکیم بنیان خانواده، می تواند عاملی برای تزلزل آن باشد و با کاهش سقف، روابط بر پایه تفاهم و عشق واقعی استوارتر خواهد شد.

انتقادات و موافقان طرح: جدال دیدگاه ها بر سر حقوق خانواده

طبیعی است که هر طرحی با این سطح از اهمیت اجتماعی، با نظرات موافق و مخالف متعددی روبرو شود. موافقان طرح بر این باورند که این تغییر می تواند از سوءاستفاده های احتمالی از مهریه به عنوان ابزار فشار جلوگیری کرده و تعادل بیشتری را در حقوق زوجین ایجاد کند. آن ها از کاهش زندانیان و بهبود فضای جامعه سخن می گویند.

در مقابل، منتقدان این طرح، نگرانی های جدی ای را مطرح می کنند. عمده ترین نگرانی آن ها، تضعیف حقوق زنان و کاهش امنیت اقتصادی آنان است. بسیاری معتقدند که در غیاب سازوکارهای حمایتی قوی تر برای زنان، کاهش مهریه می تواند آن ها را در برابر بی عدالتی ها و بدعهدی های احتمالی مردان آسیب پذیرتر کند. آن ها می گویند مهریه، در بسیاری از مواقع، تنها پشتوانه مالی یک زن پس از سال ها زندگی مشترک است، به ویژه اگر در طول زندگی مشترک فرصت کار و استقلال مالی را پیدا نکرده باشد. این جدال دیدگاه ها، نشان از پیچیدگی موضوع و ضرورت بررسی همه جانبه آن دارد.

باید به یاد داشت که طرح جدید سکه مهریه با هدف کاهش زندانیان و تعادل بخشی در روابط خانوادگی مطرح شده، اما هنوز به تصویب نرسیده و چالش های حقوقی و اجتماعی خود را دارد؛ این موضوع ابعاد گوناگون زندگی انسان ها را تحت تأثیر قرار می دهد.

قانون مهریه جاری: ۱۱۰ سکه و فراتر از آن

با وجود تمام بحث ها و گمانه زنی ها پیرامون طرح جدید مهریه ۱۴ سکه، آنچه که در حال حاضر به عنوان قانون مهریه در کشور ما لازم الاجراست، ماده ۲۲ قانون حمایت از خانواده است که به مهریه ۱۱۰ سکه شهرت یافته است. این قانون، تعیین کننده چارچوب های اصلی برای مطالبه و پرداخت مهریه است و فهم دقیق آن برای هر دو طرفین ازدواج از اهمیت بالایی برخوردار است.

ماده ۲۲ قانون حمایت از خانواده: سقف قانونی ضمانت اجرایی

بر اساس ماده ۲۲ قانون حمایت از خانواده، نحوه وصول مهریه به شرح زیر تعیین شده است: «هرگاه مهریه در زمان وقوع عقد تا یکصد و ده سکه تمام بهار آزادی یا معادل آن باشد، وصول آن مشمول مقررات ماده (۲) قانون اجرای محکومیت های مالی است. چنانچه مهریه، بیشتر از این میزان باشد در خصوص مازاد، فقط ملائت زوج ملاک پرداخت است. رعایت مقررات مربوط به محاسبه مهریه به نرخ روز کماکان الزامی است.»

این ماده قانونی به وضوح بیان می کند که تا سقف ۱۱۰ سکه تمام بهار آزادی (یا معادل آن از سایر انواع سکه یا ارز)، مهریه دارای ضمانت اجرای کیفری است. این بدان معناست که اگر مردی توانایی پرداخت ۱۱۰ سکه را نداشته باشد و اعسار خود را نیز ثابت نکند، می تواند با تبعات قانونی از جمله حبس مواجه شود. این بخش از قانون، به منظور حمایت از حقوق زن و تضمین وصول حداقل مهریه او تدوین شده است.

ضمانت اجرای کیفری (حبس): شمشیری دو لبه در روابط زناشویی

یکی از مهم ترین بخش های ماده ۲۲ قانون حمایت از خانواده، بحث ضمانت اجرای کیفری است. این بخش از قانون، این امکان را فراهم می آورد که در صورت عدم پرداخت مهریه تا سقف ۱۱۰ سکه و عدم اثبات اعسار توسط مرد، حکم جلب و حتی حبس او صادر شود. این حکم، برای بسیاری از مردان، کابوسی تلخ و برای زنان، اهرمی برای احقاق حق به شمار می رود. هدف قانون گذار از این بند، ایجاد یک اهرم فشار مؤثر برای تضمین پرداخت مهریه و جلوگیری از پایمال شدن حقوق زن بوده است.

با این حال، تجربه نشان داده است که این ضمانت اجرا، گاهی اوقات به جای حل مشکلات، به ایجاد مشکلات جدید و تعمیق اختلافات خانوادگی منجر می شود. بسیاری از مردان، به دلیل شرایط اقتصادی دشوار و ناتوانی در پرداخت مهریه، با حکم حبس روبرو می شوند که این امر نه تنها مشکلات مالی آن ها را حل نمی کند، بلکه ممکن است آن ها را در وضعیت بدتری قرار دهد و حتی به از هم پاشیدگی کامل خانواده منجر شود. اینجاست که بحث هایی مانند لایحه مهریه مجلس و کاهش سقف زندان برای مهریه مطرح می شود.

مهریه مازاد بر ۱۱۰ سکه: معیار ملائت زوج

اگر مهریه تعیین شده بیش از ۱۱۰ سکه باشد، اوضاع کمی متفاوت می شود. برای مبالغ مازاد بر ۱۱۰ سکه، ملائت (توانایی مالی) زوج ملاک پرداخت است. به عبارت دیگر، زن برای مطالبه مهریه مازاد بر ۱۱۰ سکه، باید در دادگاه ثابت کند که مرد توانایی مالی پرداخت این مبلغ اضافی را دارد. نکته مهم این است که برای مبالغ مازاد بر ۱۱۰ سکه، دیگر ضمانت اجرای کیفری (حبس) وجود ندارد و مرد بابت عدم پرداخت آن زندانی نخواهد شد. این بدان معناست که مرد صرفاً از طریق توقیف اموال و دارایی هایش و یا از طریق اقساط، به پرداخت محکوم می شود.

این بخش از قانون، نشان می دهد که قانون گذار به دنبال تعادل میان حمایت از حقوق زن و جلوگیری از زندانی شدن بی مورد مردان است. در واقع، تا یک سقف مشخص، حمایت کیفری وجود دارد و پس از آن، پرداخت مهریه به توانایی مالی مرد و اثبات آن توسط زن وابسته است. این تمایز، برای زوجینی که در حال تعیین مهریه هستند، اهمیت زیادی دارد تا با آگاهی کامل تصمیم بگیرند.

مهریه به نرخ روز: چالش تورم و ارزش سکه

یکی دیگر از نکات حیاتی در قانون مهریه، محاسبه مهریه بر اساس نرخ روز سکه است. این موضوع به دلیل نوسانات شدید قیمت طلا و سکه در کشور، به یکی از پرچالش ترین مسائل تبدیل شده است. مهریه ای که شاید ده سال پیش با تعداد معینی سکه، مبلغ قابل قبولی به نظر می رسید، امروز با همان تعداد سکه، می تواند به چند ده برابر افزایش یابد.

این تغییر ارزش، هم برای زن که به دنبال حفظ ارزش مهریه خود است و هم برای مرد که با بدهی ای به مراتب سنگین تر از آنچه در ابتدا تصور می کرد مواجه می شود، مشکل ساز است. قانون گذار با این بند، سعی در حفظ ارزش واقعی مهریه دارد تا زن از نوسانات تورمی متضرر نشود. با این حال، اجرای آن، به خصوص در زمان اعسار مرد، پیچیدگی های خاص خود را دارد و دادگاه باید با در نظر گرفتن تمام جوانب، میزان اقساط را تعیین کند تا هم حق زن ادا شود و هم مرد در تنگنای غیرقابل تحمل قرار نگیرد.

تفاوت های کلیدی: مهریه عندالمطالبه و عندالاستطاعه

در هنگام تعیین مهریه، زوجین با دو اصطلاح اصلی مواجه می شوند: مهریه عندالمطالبه و مهریه عندالاستطاعه. این دو نوع مهریه، تفاوت های اساسی در نحوه مطالبه و پرداخت دارند که آگاهی از آن ها برای هر دو طرف ضروری است. انتخاب هر یک از این دو نوع، می تواند مسیر زندگی مشترک و چالش های حقوقی احتمالی آینده را به کلی دگرگون سازد.

مهریه عندالمطالبه: حق زن، تعهد مرد

مهریه عندالمطالبه به این معناست که زن می تواند هر زمان که بخواهد، مهریه خود را از مرد مطالبه کند و مرد موظف به پرداخت آن است. در این نوع مهریه، نیاز به اثبات توانایی مالی (استطاعت) مرد نیست و صرفاً مطالبه زن کافی است تا فرآیند قانونی مطالبه مهریه آغاز شود. این نوع مهریه، بیشترین امنیت را برای زن فراهم می کند و به او این حق را می دهد که در صورت نیاز، فوراً نسبت به دریافت حق خود اقدام کند.

از نظر حقوقی، به محض وقوع عقد، مهریه عندالمطالبه به عنوان یک دین بر عهده مرد قرار می گیرد و زن می تواند حتی بدون وقوع طلاق، آن را مطالبه کند. این حق، در صورت عدم پرداخت از سوی مرد، می تواند منجر به توقیف اموال او یا حتی حکم جلب و حبس (تا سقف ۱۱۰ سکه) شود. زنانی که این نوع مهریه را انتخاب می کنند، معمولاً به دنبال تضمین قوی تر برای حقوق مالی خود هستند. با این حال، برای مردان، مهریه عندالمطالبه می تواند بار سنگینی باشد، به ویژه در شرایط اقتصادی کنونی و نوسانات قیمت سکه.

مهریه عندالاستطاعه: اثبات توانایی مالی

در مقابل مهریه عندالمطالبه، مهریه عندالاستطاعه قرار دارد. در این حالت، زن زمانی می تواند مهریه خود را مطالبه کند که ثابت شود مرد توانایی مالی (استطاعت) برای پرداخت آن را دارد. به عبارت دیگر، بار اثبات وجود اموال و دارایی های مرد بر عهده زن است. این نوع مهریه، معمولاً برای کاهش فشار بر مرد و جلوگیری از بدهی های سنگین و غیرقابل پرداخت در نظر گرفته می شود.

زمانی که مهریه عندالاستطاعه تعیین می شود، زن برای مطالبه آن باید ابتدا یک دادخواست اثبات استطاعت مالی زوج را به دادگاه ارائه دهد و مدارک و شواهد لازم برای اثبات توانایی مالی مرد را جمع آوری کند. این فرآیند می تواند زمان بر و دشوار باشد و ممکن است زن را در موقعیت پیچیده ای قرار دهد. برای مردان، این نوع مهریه می تواند احساس امنیت بیشتری ایجاد کند، چرا که تا زمانی که توانایی پرداخت ندارند، مجبور به پرداخت نخواهند بود و با خطر حبس مواجه نمی شوند. این نوع مهریه، اغلب در شرایطی پیشنهاد می شود که خانواده ها به دنبال کاستن از فشار مالی بر داماد و تشویق به ازدواج های آسان تر هستند.

تأثیر این تفاوت ها در روند اجرایی مهریه: انتخاب سرنوشت ساز

انتخاب بین مهریه عندالمطالبه و عندالاستطاعه، تأثیر مستقیمی بر روند اجرایی مهریه و پیچیدگی های مطالبه و پرداخت آن دارد. در مهریه عندالمطالبه، زن می تواند به راحتی و با سرعت بیشتری برای وصول مهریه خود اقدام کند، چرا که تنها کافی است مطالبه خود را از طریق ثبت یا دادگاه رسمی کند. در صورت عدم پرداخت و عدم اثبات اعسار، مرد با تبعات جدی تری مواجه خواهد شد.

اما در مهریه عندالاستطاعه، زن باید مسیری طولانی تر و پیچیده تر را طی کند و اثبات توانایی مالی مرد را بر عهده گیرد. این موضوع می تواند به تعویق افتادن فرآیند مطالبه مهریه و حتی ناامیدی زن از وصول حق خود منجر شود. از سوی دیگر، برای مردان، مهریه عندالاستطاعه می تواند مانع از زندانی شدن زودهنگام و از دست دادن شغل و زندگی شان شود. این تفاوت ها نشان می دهد که تصمیم گیری در مورد نوع مهریه، یکی از سرنوشت سازترین انتخاب ها در آغاز زندگی مشترک است و باید با آگاهی کامل و مشورت با متخصصین حقوقی صورت گیرد.

مراحل و روش های مطالبه مهریه

مطالبه مهریه، یک فرآیند حقوقی است که می تواند از دو مسیر اصلی پیگیری شود: اداره ثبت اسناد و املاک و دادگاه خانواده. انتخاب هر یک از این مسیرها به شرایط خاص زوجین، نوع مهریه (عندالمطالبه یا عندالاستطاعه) و اهداف آن ها بستگی دارد. هر دو روش مزایا و معایب خاص خود را دارند که باید با دقت مورد بررسی قرار گیرند تا بهترین راهکار انتخاب شود.

مطالبه مهریه از طریق اداره ثبت: مسیری کوتاه تر و سریع تر؟

یکی از راه های مطالبه مهریه، اقدام از طریق اداره ثبت اسناد و املاک است. این روش، در مقایسه با دادگاه، می تواند سریع تر و کم هزینه تر باشد، به خصوص اگر مهریه عندالمطالبه باشد و مرد اموالی داشته باشد که بتوان آن ها را توقیف کرد. مراحل این روش به شرح زیر است:

1. درخواست صدور اجرائیه: زن با در دست داشتن عقدنامه رسمی به یکی از دفاتر اسناد رسمی یا دفتر ثبت ازدواجی که عقد در آنجا ثبت شده، مراجعه کرده و درخواست صدور اجرائیه مهریه را می کند.
2. ابلاغ اجرائیه به مرد: پس از صدور اجرائیه، اداره ثبت آن را به مرد ابلاغ می کند و او ۱۰ روز فرصت دارد تا مهریه را پرداخت کند یا اموال خود را برای توقیف معرفی کند.
3. معرفی اموال و توقیف: اگر مرد مهریه را پرداخت نکند، زن می تواند اموال و دارایی های مرد (مانند حساب بانکی، خودرو، ملک) را معرفی کرده تا توقیف شوند.

مزایا: سرعت بالاتر، عدم نیاز به مراحل طولانی دادرسی، و در صورت وجود اموال کافی، امکان وصول سریع تر مهریه.
معایب: این روش تنها برای مهریه های عندالمطالبه قابل استفاده است. اگر مرد اموالی به نام خود نداشته باشد یا اموالش پنهان باشد، اداره ثبت ابزار لازم برای شناسایی و کشف اموال را ندارد و زن مجبور می شود از طریق دادگاه اقدام کند. همچنین، هزینه های مربوطه (حق ثبت مهریه) نیز باید توسط زن پرداخت شود که این هزینه ها بر اساس درصدی از ارزش مهریه محاسبه می شوند. گاهی زنانی که از طریق اداره ثبت اقدام می کنند، خود را در چرخه ای از بوروکراسی می بینند که نهایتاً باید به دادگاه ختم شود.

مطالبه مهریه از طریق دادگاه خانواده: مسیر عدالت

روش دیگر، مطالبه مهریه از طریق دادگاه خانواده است که معمولاً زمانی انتخاب می شود که مسیر ثبت به نتیجه نرسیده یا مهریه از نوع عندالاستطاعه باشد. این روش، گرچه زمان برتر است، اما دادگاه اختیارات بیشتری برای کشف اموال مرد و رسیدگی به دادخواست اعسار دارد. مراحل اصلی این روش عبارتند از:

1. طرح دادخواست مطالبه مهریه: زن یا وکیل او، دادخواست مطالبه مهریه را به دادگاه خانواده ارائه می دهد. در این دادخواست، مبلغ مهریه و خواسته زن (وصول مهریه) مشخص می شود.
2. رسیدگی دادگاه: دادگاه به پرونده رسیدگی می کند. در این مرحله، مرد می تواند دادخواست اعسار را مطرح کند و ادعا کند که توانایی مالی برای پرداخت مهریه را ندارد.
3. بررسی اموال و دارایی های زوج (توقیف اموال): دادگاه می تواند دستور استعلام از ادارات مختلف (ثبت اسناد، بانک مرکزی، راهنمایی و رانندگی و…) را برای شناسایی اموال مرد صادر کند. در صورت شناسایی اموال، آن ها توقیف می شوند تا مهریه از محل آن ها پرداخت شود.
4. تعیین تکلیف مهریه: در نهایت، دادگاه با توجه به نوع مهریه، توانایی مالی مرد، و تعداد سکه ها، حکم به پرداخت مهریه به صورت یکجا یا اقساطی شدن مهریه صادر می کند.

این مسیر، به دلیل دخالت قاضی و بررسی دقیق تر جوانب پرونده، می تواند نتایج جامع تری داشته باشد. اما پیچیدگی ها، طولانی بودن فرآیند، و نیاز به اثبات مواردی مانند اعسار یا استطاعت، آن را به مسیری دشوار و گاه خسته کننده تبدیل می کند. برای بسیاری از زنان، گذر از راهروهای دادگاه و مواجهه با روند طولانی رسیدگی، خود یک تجربه سخت و طاقت فرسا است.

دادخواست اعسار و تقسیط مهریه: دریچه ای به سوی تسهیل

یکی از مفاهیم کلیدی در فرآیند مطالبه مهریه، به ویژه از سوی مردان، دادخواست اعسار است. این دادخواست، در شرایطی که مرد توانایی پرداخت یکجای مهریه را ندارد، به او کمک می کند تا از تبعات عدم پرداخت جلوگیری کرده و مهریه را به صورت اقساطی بپردازد. مفهوم اعسار، دریچه ای به سوی تسهیل برای مردان و در عین حال، مسیری برای احقاق حق زنان در بلندمدت است.

مفهوم اعسار: چه کسی می تواند درخواست اعسار دهد؟

اعسار در اصطلاح حقوقی، به معنای ناتوانی مالی فرد در پرداخت بدهی هایش است. در مورد مهریه، مردی که به پرداخت مهریه محکوم شده و توانایی مالی برای پرداخت یکجا یا حتی بخشی از آن را ندارد، می تواند با ارائه دادخواست اعسار به دادگاه، از دادگاه بخواهد که او را معسر (ناتوان از پرداخت) اعلام کرده و مهریه را به صورت اقساطی تعیین کند. این دادخواست، ابزاری مهم برای مردان است تا از زندانی شدن به دلیل بدهی مهریه جلوگیری کنند. درخواست اعسار معمولاً در هر مرحله از مطالبه مهریه (چه از طریق ثبت و چه دادگاه) قابل ارائه است.

برای بسیاری از مردان، وقتی با حکم پرداخت مهریه مواجه می شوند، اولین راهکاری که به ذهنشان خطور می کند، اعسار است. آن ها می دانند که با توجه به شرایط اقتصادی و نوسانات قیمت سکه، پرداخت یکجا ممکن نیست و تنها راه نجات از زندان و ادامه زندگی، اثبات این ناتوانی مالی است. این مرحله، اغلب با استرس و نگرانی فراوانی همراه است.

شرایط پذیرش دادخواست اعسار: نحوه اثبات عدم توانایی مالی

دادگاه برای پذیرش دادخواست اعسار، به مدارک و شواهد متعددی نیاز دارد. صرف ادعای ناتوانی مالی کافی نیست و مرد باید این ناتوانی را به دادگاه اثبات کند. مهم ترین شرایط و مدارک برای اثبات اعسار عبارتند از:

• لیست اموال و دارایی ها: مرد باید لیستی از تمام اموال و دارایی های منقول و غیرمنقول خود، اعم از حساب های بانکی، خودرو، ملک، سهام و… را به دادگاه ارائه دهد.
• استعلام از ادارات مربوطه: دادگاه خود نیز برای اطمینان از صحت اظهارات مرد، از اداراتی نظیر ثبت اسناد، اداره ثبت احوال، بانک مرکزی، راهنمایی و رانندگی و… استعلام می گیرد تا از وضعیت مالی و اموال مرد مطلع شود.
• شهادت شهود: ارائه شهادت دو نفر شاهد که از وضعیت مالی مرد آگاهی دارند و می توانند عدم توانایی مالی او را تأیید کنند، از ارکان اصلی پذیرش دادخواست اعسار است.
• استعلام حقوق و درآمد: اگر مرد شاغل باشد، میزان حقوق و درآمد او نیز مورد بررسی قرار می گیرد تا مشخص شود آیا توانایی پرداخت مهریه را دارد یا خیر.

اثبات اعسار، فرآیندی دقیق و زمان بر است. مرد باید به دقت تمام دارایی ها و بدهی های خود را اعلام کند و هرگونه پنهان کاری می تواند به ضرر او تمام شود. این مرحله، به نوعی یک آزمون مالی برای مرد محسوب می شود.

نحوه تعیین اقساط مهریه توسط دادگاه: عوامل مؤثر بر میزان اقساط

پس از پذیرش دادخواست اعسار، دادگاه وارد مرحله تعیین اقساط مهریه می شود. در این مرحله، دادگاه با در نظر گرفتن چندین عامل، میزان پیش قسط (به عنوان جزئی از مهریه که مرد باید در ابتدا بپردازد) و اقساط ماهانه یا دوره ای را تعیین می کند. عوامل مؤثر بر تعیین اقساط عبارتند از:

• توانایی مالی مرد: مهم ترین عامل، میزان درآمد مرد، شغل او، هزینه های ضروری زندگی اش، و سایر بدهی ها و تعهدات مالی اوست. دادگاه سعی می کند اقساطی را تعیین کند که مرد قادر به پرداخت آن باشد.
• شأن اجتماعی زن: دادگاه ممکن است شأن اجتماعی زن و نیازهای مالی او را نیز در نظر بگیرد، اگرچه این عامل به اندازه توان مالی مرد تعیین کننده نیست.
• میزان مهریه: تعداد کلی سکه های مهریه نیز در تعیین اقساط مؤثر است؛ هرچه مهریه بیشتر باشد، ممکن است اقساط کمتر یا مدت زمان پرداخت طولانی تر شود.
• نرخ روز سکه: دادگاه همواره مهریه را بر اساس نرخ روز سکه محاسبه می کند، بنابراین نوسانات بازار طلا نیز می تواند بر میزان اقساط تأثیرگذار باشد.

تعیین اقساط، اغلب نقطه آغاز یک فرآیند طولانی مدت پرداخت برای مرد است. این نقطه می تواند برای زن نیز، به معنای پذیرش پرداخت مهریه در طول سالیان متمادی باشد. این مرحله، تلاش دادگاه برای ایجاد تعادل میان حقوق زن و توانایی مالی مرد است، اما برای هر دو طرف می تواند با نارضایتی هایی همراه باشد.

عواقب عدم پرداخت اقساط: حکم جلب و سایر تبعات

پس از تعیین و ابلاغ حکم تقسیط مهریه، مرد موظف است اقساط را به طور منظم و در زمان های مقرر پرداخت کند. عدم پرداخت اقساط مهریه، عواقب جدی ای را به دنبال دارد:

• حکم جلب: اگر مرد سه قسط متوالی را پرداخت نکند، زن می تواند با مراجعه به دادگاه، درخواست حکم جلب مرد را کند. در این صورت، مرد بازداشت خواهد شد.
• توقیف اموال: علاوه بر حکم جلب، امکان توقیف مجدد اموال مرد برای وصول اقساط معوقه نیز وجود دارد.
• محرومیت های اجتماعی: عدم پرداخت بدهی های قانونی می تواند منجر به محرومیت از برخی خدمات اجتماعی و حقوقی شود.

این بخش، نشان دهنده جدیت قانون در اجرای احکام صادر شده است. مردانی که به پرداخت اقساط محکوم می شوند، باید مسئولیت خود را به طور کامل بپذیرند و به تعهدات خود عمل کنند تا از عواقب ناخواسته آن در امان بمانند. زنانی که در این مسیر قرار گرفته اند، از این بند قانونی به عنوان تضمینی برای وصول حق خود یاد می کنند. این روند، خود یک تجربه طولانی از پیگیری و انتظار است.

نتیجه گیری

در این مسیر پرپیچ و خم زندگی، که مهریه بخشی جدایی ناپذیر از آن است، فهم درست قوانین و تمایز واقعیت ها از شایعات اهمیتی حیاتی دارد. همانطور که بررسی شد، طرح جدید سکه مهریه، که با عنوان ۱۴ سکه در افکار عمومی شناخته می شود، در حال حاضر صرفاً یک پیشنهاد یا لایحه در مجلس شورای اسلامی است و تا تبدیل شدن به قانون راه درازی در پیش دارد. بنابراین، تا اطلاع ثانوی، قانون ۱۱۰ سکه همچنان پابرجا و لازم الاجراست و زوجین و خانواده ها باید تصمیمات خود را بر اساس این قانون اتخاذ کنند.

اینکه مهریه تا ۱۱۰ سکه از ضمانت اجرای کیفری (حبس) برخوردار است و مهریه مازاد بر این مقدار، به اثبات توانایی مالی مرد (ملائت) توسط زن نیاز دارد، نکته ای است که بارها در این مقاله بر آن تاکید شد. همچنین، تفاوت های بنیادین میان مهریه عندالمطالبه و مهریه عندالاستطاعه، بر نحوه مطالبه و پرداخت مهریه تأثیر شگرفی دارد و انتخاب هر یک، می تواند سرنوشت متفاوتی را برای زوجین رقم بزند. مسیر مطالبه مهریه، چه از طریق اداره ثبت و چه از طریق دادگاه خانواده، هر یک پیچیدگی ها و مراحل خاص خود را دارد که آگاهی از آن ها برای حفظ حقوق ضروری است. در نهایت، دادخواست اعسار و تقسیط مهریه نیز، دریچه ای برای مردان است تا در صورت ناتوانی مالی، از پرداخت یکجای مهریه معاف شده و آن را به صورت اقساطی بپردازند، البته با رعایت تعهدات و تبعات عدم پرداخت.

در مواجهه با این موضوعات حقوقی و خانوادگی، هرگز نباید از یاد برد که هر تصمیم و هر گامی، نه تنها بر زندگی زوجین، بلکه بر سرنوشت خانواده و حتی نسل های آینده نیز تأثیر می گذارد. آگاهی از قوانین، درک تبعات و انتخاب های آگاهانه، می تواند بسیاری از مشکلات را پیش از وقوع، حل و فصل کند. در این مسیر، دریافت مشاوره حقوقی تخصصی از وکلا و کارشناسان باتجربه، می تواند همچون یک چراغ راهنما عمل کرده و شما را در تصمیم گیری های پیچیده یاری رساند. امید است با آگاهی بخشی و ترویج فرهنگ گفت وگو و تفاهم، بنیان خانواده ها مستحکم تر از همیشه باقی بماند و از بروز چالش های حقوقی و اجتماعی جلوگیری شود.

در پیچ و خم زندگی، آگاهی از قوانین مهریه نه تنها چراغ راه زوجین است، بلکه تضمینی برای حفظ آرامش و تعادل در کانون خانواده ها به شمار می رود.